18 Eylül 2019
  Ana Sayfa     Röportajlar     Katip ŞADİ

 Katip ŞADİ

O Karadeniz’de kemençenin virtüözdür. O Günümüzde Göreli stilini en iyi icra eden, efsane biri sanatçıdır. Görele'nin Derekuşçulu köyünde doğdu. Ustası Durkaya’dır (Kemal İpşir) 10 yaşında kemençe çalmaya başladı. Emanet kemençe ile öğrendi. İlk kemençesini 15 yaşında aldı. İlk plağını 1962 yılında çıkardı aynı zamanda TRT’ye de kaset çıkarmıştır


Katip Şadi, Kemençenin Yaşayan Efsanesi, törnük, günyüzü, günyüzüm, gunyuzum.com, tornuk

Kemençenin Yaşayan Efsanesi Katip ŞADİ
 
Günümüzde kemençenin yaşayan en büyük ismi olan Katip Şadi, sadece Giresun’un değil tüm dünyanın en büyük halk ozanlarındandır. Kemençesini her çalışında o anki duruma göre sözleri doğaçlayarak bir türkü halinde okuması, bugün hala birçok kemençecinin sahip olmadığı bir yetenektir.
 
KATİP ŞADİ (doğum 1932) , Giresun Görele ilçesinde doğmuş günümüzde yaşayan Karadeniz kemençesi üstadlarından biridir.  Yine Göreleli kemençe üstadı Kemal İpşir'in talebesidir. Görele tarzı Karadeniz kemençesinin günümüzdeki isimlerinden birisidir. 
 
Çok sayıda kaset, CD ve plağı bulunmaktadır. En son "Her zaman gelmezsin" ve "Almanya'dan geliyor" isimli albümlerini piyasaya sürmüştür. 
 
Katip Şadi Görele'nin ilce sahilinden yaylalarına kadar her yerde yaşamış, kemençe çalmış türkü yapmış horon kurmuş o bölge ve Karadeniz İnsanının sesi-sözü, sazı olmuştur. 
 
 
Katip Şadi yaşadığı bölge dışında da sanatını icra etmiş özellikle İstanbul'da uzun yıllar kalmış ve her Karadenizli gibi gurbette; gurbetçi Karadenizlilerle birlikte yaşamıştır.
 
Katip Şadi TRT'nin çektiği bir belgeselde:" Görele'den yaylaya yola çıkardık hep birlikte. 8 saatlik yolda hem çalar, hem söyler hem de oynardık.
 
Sonra yaylaya varınca bir ara verip dört-beş saat daha çalar oynardık. " Böylesi zor coğrafi şartlarda oynayarak, söyleyerek, eğlenerek çalışan, yaşayan bir kültürün temsilcisidir Katip Şadi.
 
Bu kültür ve onu taşıyandan daha önemli bir HAZİNE var mıdır acaba?
 
  • Karadeniz’de kemençenin virtüözdür.
  • Günümüzde Göreli stilini en iyi icra eden, efsane biri sanatçıdır.
  • Görele'nin Derekuşçulu köyünde doğdu.
  • Ustası Durkaya’dır (Kemal İpşir)
  • 10 yaşında kemençe çalmaya başladı.
  • Emanet kemençe ile öğrendi. İlk kemençesini 15 yaşında aldı.
  • İlk plağını 1962 yılında çıkardı aynı zamanda TRT’ye de kaset çıkarmıştır.
 

 

 
Kâtip Şadi kimdir?

Bizlere biraz kendinizden bahseder misiniz?
 
Görele'nin Derekuşçulu köyünde doğdum, sene ya 1936 ya da 1938, tam emin değilim. Kemençeyi elime aldığımda, dokuz on yaşlarındaydım.
 
Ne annem vardı, ne babam, etrafta amca dayı, kimse kemençe çalmazdı. Evde kemençe yok; ama civarda vardı; en meşhurları Picoğlu lakaplı Osman Gökçe, Karaman lakaplı Halil Kodalak hocam olan Durkaya lakaplı Kemal İpşir. Hepsi de, ustalığa ait sırlarıyla göçüp gitti. Allah rahmet etsin.
 
Kemençeyi elime alınca, acemiliğimiz vardı, bilmiyorduk ki ne yapacağız, ne edeceğiz. Sonra düğün faslı başladı, haftada bir iki gün boş kalırdım, diğer günler hem oynar, hem oynatırdım. Başka hiç bir iş yapmadım. Benim kemençeden başka işim olmadı.
 
İlk kemençeye kaç yaşında ve nasıl başladınız?
 
Tam olarak kaç yaşında başladığımı hatırlamıyorum ama tahminen on yaşından önce başladım. Benim kemençeye merakım vardı, köyümüzde de kemençe çalabilen insan yoktu, düğünlerimize başka yerden kemençeciler geliyordu. Bu yüzden çevrem ve ailem tarafından bu mesleğe, bu sanata teşvik edildim. Özellikle babam bana bu konuda çok destek oldu, bana bir kemençe aldı, bende kendimce çalıyordum ama usta mehtarların yanında çok eksiğim olduğunu gördüm onlardan ders alarak eksiklerimi gidermeye çalıştım.
 
 
Sanatçılık hayatınız nasıl başladı? İlk kasetinizden, ilk yaptığınız bestede kısaca bahseder misiniz?
 
Anadolu'da müzik üstatlarının serüveni birbirine benzer. Önce köylerde düğünlerde pişersin sonra büyükşehirlere gidersin. Bizimki, de böyle oldu. İlk düğünlerde çalmaya başladım. Sonra İstanbul’a gittim düğün dernek derken üç beş kuruş para kazandım. Kemençe yapan, İsmail Uzun adında vefalı bir dost babacan bir arkadaşın desteği ile bir plakçıya gittik.
 
Yorganının üstünde
Pire zıplıyor pire
Haydi, yavrum kaçalım
Saat geldi ye bire
 
Bu şarkıyı söyledim beğendiler. O dönemlerde kaset yoktu. Tek parça sığabilecek şekilde plaklar vardı. Kaset daha çok sonra çıktı. İlk plağımı 1966'da Sahibinin Sesi'nden çıkardım. 27 çeşit plak ve dünya kadar kaset yaptım. Sayısını bilmiyorum.
 
İkinci plağım da ‘’Mini Etekler Mini’’ sözlerini hiç unutmam…
 
Çıktı altmışaltı da
Mini etekler mini
Çekemezsin güzelim
Kaynana sitemini
 
Al eline feneri,
Geçir beni dereden
Orta boylu Eminem
Bakıyor pencereden
 
İlk sahne aldığınız yer neresidir?
 
İlk Taksim'deki Lozan Restoranında sahne aldım. Sonrasında Almanya, Hollanda, Belçika birçok ülkelerde çaldım.
 
 
Kemençe çalmanız aileniz ve çevreniz tarafından yadırgandı mı?
 
Hayır, aksine özellikle babam beni meslek seçme konusunda serbest bıraktı. Bende kemençeye merak ve hevesim vardı. Babam bana bu meslekte en büyük yardımcım ve destekçim oldu.
 
Hangi sanatçılara söz müzik ve beste yaptınız? Yâda kendi bestelerinizi sadece kendiniz kaset ve plaklarınızda mı değerlendirdiniz?
 
Bu gün İbrahim Can, İsmail Türüt, rahmetli Erkan Ocaklı ve daha birçok sanatçı benim bestelerimden ve müziklerimden kullandı.
 
Hiç bir eğitim almamanıza rağmen birçok söz müzik ve beste yaptınız. Bu gün eğitim almış birçok insan sizin o günkü satışlarınıza ve gıpta ile bakıyor ve ulaşmak istiyor. Bunu neye bağlıyorsunuz?
 
Tüm dinleyicilerime teşekkür ediyorum. Benim kemençeye çok merakım vardı. Çok da çalıştım, gece gündüz uğraştım. Birde... gelmiş geçmiş en büyük kemençe üstatlarından ders aldım. Yeteneğimde vardı, hepsi birleşince Kâtip Şadi ortaya çıktı.
 
 
Yıllardır şöhretini kaybetmemiş bir şarkı ve müzik olan, hatta büyük bir izleyici ve hayran kitlesine sahip olan " kurtlar vadisi" dizisinde ve yine birçok Türk sinemalarında film müziği olarak kullanılan " oy asiye asiye" türküsünün size ait olduğu doğrumu?
 
Evet doğrudur. Yalnızca müziği bana aittir, sözleri sevgili Ömer Akpınar’a ait, ben bu müziği yıllar önce yapmıştım bak yıllardır hiç özelliğini ve anlamını kaybetmedi.
 
Ailenizde yâda yakın akrabalarında kemençeye merakı olan ve kemençe çalabilen yakınınız var mı?
 
Oğlumun bir ara merakı vardı. Kısa bir süre zarfında öğrendi. Hatta birçok düğünde şenlikte çaldı. Sonra eğitimi dolayısıyla bıraktı.
 
 
Kâtip hocam herkesin merak ettiği acaba sizin yetiştirdiğiniz veya yetiştireceğiniz bir Kâtip Şadi olacak mı yâda böyle biri var mı?
 
Mustafa Seyiste küçüklüğümü ve gençliğimi görüyorum, benim gibi çok gayretli, tabi böyle devam ederse, İbrahim Kavraz’da tarzıma en yakın sanatçıdır diyebilirim.
 
Yeni kemençecileri beğeniyor musunuz? Özellikle gençlere bir tavsiyeniz var mı?
 
Ben işini düzgün yapan, dinleyicilerine saygılı olan herkesi beğeniyorum. Karadeniz müziği artık dünyayı sardı. Gençlerimizin bunda payı yüksektir. Her sanatçının kendine göre bir tarzı var, sonuçta herkesin yapamadığı bir sanatı icra ediyorlar.
 
Özellikle belirtmek istediklerim; Görele usulü çalan İbrahim Kavraz'ı, Kemal Yılmaz'ı Sırrı Öztürk'ü ve Şenel Dandin'i... Muhammed Sarı ve Sait Uçar için de iyi, fena değil. Fuat Saka, sevdiği isimler arasında.
 
Yeni kemençecilere tavsiyem; Kemençedeki kusurunuzu başka enstrümanlarla örtmeye çalışmayın. Taksimle girmezseniz parçaya, sizi kimse dinlemez.
 
 
Son zamanlarda Karadeniz müziğindeki değişimi nasıl değerlendiriyorsunuz?
 
Şimdilerde kemençemiz her şekil müziğe uyarlanıyor. Kemençeden çok diğer enstrümanların sesi daha çok çıkıyor.  Bu şekilde kaybeden kemençe olur. Ben bu gün Ankaralıya da Aydınlıya da Edirneliye de Urfalıya da kemençe dinletebilirim. Benim düşüncem ise kemençenin sade çalınması ve dinlenmesidir. Günümüzde Türk müziğinin ayrılmaz enstrümanı haline geldi bunda sevindirici tarafı. Yinede kemençeyi sade çalan sanatçının olması gerek.
 
Mustafa Seyis, lafınızı bölüyorum ama buraya izniniz olursa bir şey de ben eklemek istiyorum. Adam bir kayda öğreniyor sürekli aynısını çalıyor. Kendinden emin değil sanatını bir yere getirememiş ama bazı teknolojik seslerle hatalarını kapatabiliyor.
 
Kemençenin günümüzde iki stili var. Biri Trabzon biri Görele stili, son zamanlarda Trabzon stili ön plana çıkıyor. Bunu neye bağlıyorsunuz?
 
Görele stili kemençe var olduğu sürece kaybolmaz. Reşat altın hiçbir zaman değerden düşmez.
 
Artık sizleri medya da ve festivallerde göremiyoruz yâda çok az görüyoruz. Bunun nedeni nedir?
 
Bunun nedeni bana bu gibi etkinliklerin çok geç olarak iletilmesidir. Bir hafta kala söylenirse benim katılmam çok zor oluyor. Bana altı ay veya daha önce söylense katılma olasılığım yüksek olur. Örneğin Sis dağı şenliklerinde katıldığım zaman bana hemen teklif geliyor ‘’seneye yine bizimlesin’’ diyorlar. Birde Eskiden gurbet yoktu şimdi herkes gurbette her yere yetişemiyorum. Eskisi kadar düğünlere gidemiyorum.
 
 
Bu sene katılacağınızı festival yâda şenlikler var mı?
 
Sis dağı yayla şenlikleri ve Görele kemençe festivaline davet edildim. Daha da gelen var bu teklifleri değerlendirip programımı ona göre yapacağım.
 
Şimdi ne yapıyor Kâtip Şadi?
 
Yazları Görele'de, kışları İstanbul Kasımpaşa'da kalıyorum. Arada Taksim'deki Taka Restoran'da çıkıyorum. Birkaç kemençe öğrencisi var onlarla ilgileniyorum. Yılların yorgunluğunu üstümden atarak dinlenmeye çalışıyorum.
 
Son olarak kemençe severlere ve hayranlarınıza söylemek istediğiniz bir şeyler var mı?
 
İlk önce sizlere teşekkür ediyorum bizlere sizler destek olduğunuzda bizlerin kitlesi genişler çok fazla daha kişiye ulaşmış oluruz. Kendi öz kültürümüze ve değerlerimize sahip çıkalım.
 
Kemençemiz bunun en başta gelendir. Sizleri de bu ilginizden alakanızdan dolayı takdir ederim. Bizleri dinleyen ve takip eden herkese selamlarımı iletiyorum.
 

 
Gunyuzum ailesi olarak Karadeniz’in yaşayan en büyük efsane kemençe sanatçısı ve ustası ile bir söyleşi gerçekleştirmek en büyükhayalimizdi. Anlayışı, hoş görüsü ve mütevazılığı sayesinde bu hayalimize  kavuştuk. Bu söyleşide bize yardımcı olan Merhum Hamza KOZLU ve Mustafa SEYİS 'e  teşekkür ederiz.
 
 
Söyleyşi:   Mümin KOZLU
Resimler:  Önder KOZLU
Günyüzüm Haber
www.gunyuzum.com
26 / 05 / 2010




 Katip Şadi    Kemençenin Yaşayan Efsanesi    törnük    günyüzü    günyüzüm    gunyuzum.com    tornuk 

 Okunma Sayısı : 8247      Tarih :25.08.2015


Ad-Soyad
E-Posta
Yorum
 
Güvenlik Kodu